Słowniczek

To definicje pojęć, a nie zalecenia kliniczne. Na tej stronie nie ma żadnego zakresu terapeutycznego, żadnego pułapu dawki ani żadnej wartości granicznej: należą one do protokołu przyjętego w danej placówce i do lekarza, który je wyznaczył.

Antagonista witaminy K (VKA)

Klasa doustnych leków przeciwkrzepliwych, dla której ta obserwacja istnieje, działająca przez blokowanie czynników krzepnięcia zależnych od witaminy K. W Polsce stosuje się acenokumarol i warfarynę. Ich działanie zmienia się wraz z dietą, chorobami współistniejącymi i innymi lekami — i właśnie dlatego kontroluje się je oznaczeniem INR.

Czas protrombinowy (PT)

Surowy czas krzepnięcia mierzony w laboratorium. Sam w sobie zmienia się wraz z użytym odczynnikiem; dlatego wyniki podaje się jako INR, a nie w sekundach.

Czas w zakresie terapeutycznym (TTR)

Odsetek okresu obserwacji, w którym INR pacjenta mieścił się w jego zakresie terapeutycznym. Jest to zwyczajowy sposób podsumowania stabilności leczenia w skali miesięcy, a nie pojedynczej wizyty.

Dawka tygodniowa

Łączna ilość przyjmowana przez pacjenta w ciągu pełnego tygodnia. Antagonistów witaminy K modyfikuje się zwykle na podstawie tej sumy, a nie tabletka po tabletce, ponieważ ich działanie kumuluje się przez kilka dni.

INR

Międzynarodowy współczynnik znormalizowany: ujednolicony sposób podawania czasu, w jakim próbka krwi ulega krzepnięciu. Dzięki normalizacji wynik z jednego laboratorium znaczy to samo co wynik z innego, niezależnie od użytego odczynnika.

Interpolacja liniowa Rosendaala

Metoda obliczania czasu w zakresie, która zakłada, że INR zmieniał się ze stałą szybkością między jednym oznaczeniem a następnym, i odpowiednio przypisuje każdy dzień pomiędzy nimi. Odpowiada na pytanie, jak długo pacjent rzeczywiście pozostawał w zakresie, i dlatego stosuje ją większość publikowanych serii.

Kalendarz dawkowania

Rozpisany dzień po dniu plan przyjmowania tabletek do następnego oznaczenia, zwykle drukowany podczas wizyty. To dokument, do którego wraca się przy późniejszych wątpliwościach.

Leczenie przeciwkrzepliwe

Długotrwałe leczenie doustnym lekiem przeciwkrzepliwym wraz z kontrolą i modyfikacją dawki, które mu towarzyszą. W tym kontekście chodzi zawsze o antagonistę witaminy K, bo to dla tej klasy prowadzi się kontrolę INR.

Międzynarodowy wskaźnik czułości (ISI)

Wartość przypisywana przez producenta serii odczynnika, odnosząca ją do wzorca międzynarodowego. To ona przelicza czas protrombinowy na INR i sprawia, że dwa laboratoria mogą podawać porównywalne wyniki.

Odsetek oznaczeń w zakresie

Prostsza metoda: policzyć wyniki mieszczące się w zakresie i podzielić przez liczbę wykonanych oznaczeń. Odpowiada na inne pytanie niż metoda Rosendaala — ile oznaczeń, a nie ile dni — a obie mogą się u tego samego pacjenta znacząco różnić.

Odstęp między kontrolami

Czas dzielący jedno oznaczenie INR od następnego u danego pacjenta, wyznaczony protokołem lekarza prowadzącego. Jego zapisanie zamienia ciąg wizyt w obserwację, której przebieg da się wykazać.

Oznaczenie INR aparatem przenośnym

INR zmierzony aparatem przenośnym z kropli krwi włośniczkowej, zamiast przesyłania próbki żylnej do laboratorium. Wynik jest dostępny w trakcie wizyty, co pozwala ustalić dawkę i termin kolejnej kontroli, zanim pacjent wyjdzie.

Poradnia leczenia przeciwkrzepliwego

Poradnia, przychodnia lub zespół szpitalny prowadzący obserwację: uzyskanie wyniku INR, zastosowanie protokołu lekarza prowadzącego, ustalenie kolejnej dawki i terminu następnej wizyty oraz prowadzenie dokumentacji. W Polsce prowadzi ją lekarz POZ albo poradnia specjalistyczna.

Samokontrola

Pacjent sam mierzy INR w domu aparatem przenośnym i przekazuje wynik tym, którzy prowadzą jego dawkowanie. Należy to odróżnić od samodzielnego prowadzenia leczenia, w którym pacjent modyfikuje również własną dawkę zgodnie z uzgodnionym protokołem.

Ścieżka audytu

Zapis tego, kto co wprowadził lub zmienił i kiedy. W obserwacji leczenia przeciwkrzepliwego pozwala prześledzić dawkę ustaloną przed miesiącami aż do wyniku i protokołu, z których wynikała.

Zakres terapeutyczny

Przedział wartości INR wyznaczony przez lekarza prowadzącego dla konkretnego pacjenta, zależnie od wskazania do leczenia. Jest to decyzja kliniczna zapisana w dokumentacji: oprogramowanie ją stosuje, nie wybiera jej.